François-Auguste-Rodin René (Pariġi, 12 ta' Novembru 1840Meudon, 17 ta' Novembru 1917) kien skultur Franċiż, wieħed mill-iskulturi l-aktar importanti tat-tieni nofs tas-seklu 19.

Auguste Rodin
Auguste Rodin fotografato da Nadar nel 1891.jpg
Ħajja
Isem sħiħ René François Auguste Rodin
Twelid Pariġi, 12 Novembru 1840
Nazzjonalità Franza
Mewt Meudon (en) Translate, 17 Novembru 1917
Post tad-dfin Villa des Brillants (en) Translate
Familja
Konjuga/i Rose Beuret Mignon (en) Translate
Koppja/i Camille Claudel (en) Translate
Edukazzjoni
Alma mater École nationale supérieure des arts décoratifs (en) Translate
Lingwi Franċiż
Għalliema Albert-Ernest Carrier-Belleuse (en) Translate
Horace Lecoq de Boisbaudran (en) Translate
Studenti
Okkupazzjoni
Okkupazzjoni skultur
artist grafiku
disinjatur
fotografu
Xogħlijiet importanti Il-Ħassieb
L-età tal-Bronż
Il-Borgiżi ta' Calais
Il-Bieb tal-Infern
Amor u Psike
Premjijiet
Rodin-cropped.png

BijografijaImmodifika

TfulijaImmodifika

Aguste Rodin twieled Pariġi f'kwartier tal-klassi tal-ħaddiema, qrib il-Kwartier Latin – nru 3, Rue de l'Arbalète. Missieru, Jean-Baptiste Rodin, minn Normandija, imwieled f'Yvtot, kien skrivan meta twieled ibnu, u wara laħaq spettur fil-Prefettura tal-Pulizija. Ommu, Marie Cheffer, kienet minn Lorraine. Jidher li l-familja kienet magħquda u reliġjuża ħafna. Rodin kien l-iżgħar minn żewġ ulied. Oħtu, li kienet sentejn ikbar minnu, daħlet soru, imma mietet fl-1862 wara marda qasira. Lil oħtu kien iħobbha ħafna u mewtha ġabitlu ħafna niket u tbatija. Minkejja li l-familja ma kinetx tat-tajjeb, it-tfal kienu edukati b'attenzjoni kbira, it-tifla f'kunvent u Auguste l-ewwel fi skola tal-patrijiet fil-kwartier ta' Val-de-Grâce u wara fil-belt ta' Beauvais fi skola li kien waqqaf zijuh, bniedem kolt ħafna li ħa t-tagħlim bħala professjoni u rnexxielu joħloq pożizzjoni interessanti għalih innifsu. Auguste baqa' ma' zijuh sakemm għalaq 14-il sena.

FormazzjoniImmodifika

Kien jidher ċar minn kmieni li t-tifel kien jinqala' ħafna fid-disinn u għalhekk missieru bagħtu l-iskola tad-disinn u l-matematika f'Rue de l'École de Médicine. Din l-istituzzjoni kienu jsibuha bħala "l-iskola ż-żgħira", biss jiddistingwuha mill-iskola tal-Belli Arti uffiċjali; l-għan tagħha kien li teduka ż-żgħażagħ li kienu ħa jaħdmu fl-industriji artistiċi. Sa hemm kienet tasal l-ambizzjoni għat-tifel dak iż-żmien. Id-direttur tal-iskola kien wieħed jismu Belloc, imma kien hemm ukoll professur, Lecocq de Boisbaudran, li għamel isem kbir mhux bħala artista imma bħala għalliem, għax ħoloq sistema notevoli għat-tagħlim tad-disinn permezz tat-tħarriġ tal-memorja u b'hekk għen biex jifforma għadd ta' artisti famużi[1]. Fost l-istudenti tiegħu kien hemm Fantin-Latour, Cazin, Legros, Lhermitte u l-iskultur Dalou. Kien hemm ukoll professur ieħor jismu Fort, li wkoll kellu influwenza kbira fuq iż-żagħżugħ Rodin, li infatti żmien wara stqarr li l-vokazzjoni tiegħu kien jafha lilu. Iż-żaghżugħ studja wkoll fl-iskola ta' Gobelins, fejn kien hemm professur jismu Lucas li lejh esprima l-istess gratitudni. Bla dubju li dawk in-nies skoprew fiż-żagħżugħ studjuż u akkanit il-kwalitajiet li jagħmlu artista. Meta x-xeħta tiegħu bdiet tidher ċara, ġie deċiż min-nies ta' madwaru li kien hemm bżonn li jieħu parir minn skultur jismu Maindron li dak iż-żmien kellu fama konsiderevoli. Il-verdett tiegħu kien favorevoli u ż-żagħżugħ Rodin applika biex jidħol fl-École des Beaux-Arts. Ġie rrefjutat tliet darbiet.

Imbagħad għal xi snin kien jaqla' x'jgħix billi jaħdem f'bosta snajja li kellhom x'jaqsmu ftit jew wisq mal-professjoni tal-iskultura – jagħmel il-forom, l-ornamenti u l-induratura u affarijiet oħra, u l-ħin kollu kien qiegħed jiġbor esperjenza prezzjuża għall-karriera tiegħu ta' artista. Meta kellu tlieta u għoxrin sena, Rodin imġiegħel min-niket tal-mewt tal-maħbuba oħtu, ħa l-voti reliġjużi u daħal fil-monasteru tal-Ewdisti fil-Faubourg Saint Jacques. Din il-ħeġġa spiritwali però ma damitx wisq, u ħames jew sitt xhur wara reġa' mar lura d-dar. Ftit wara ltaqa' ma' Rose Bueret li kienet is-sieħba tiegħu għal ħajtu kollha u mietet ftit xhur biss qablu.

 
L-Età tal-Bronż (Alte Nationalgalerie, Berlin)

Fl-1886 Rodin beda jieħu l-lezzjonijiet minn għand Barye[2], l-iskultur tal-annimali li kien artista ammirevoli ta' qawwa kbira, imma jgħidu li bħala għalliem ma tantx kellu ħeġġa. Imbagħad mar jaħdem fl-istudju ta' Carrier-Belleuse, skultur ieħor ta' talent kbir, student ta' David d'Angers, u baqa' assisstent miegħu għal xi sitt snin. Imma minkejja li Rodin kien isejjaħ lilu nnifsu student taż-żewġ artisti, biex jissodisfa r-regoli tas-Salon, fil-każ tal-ewwel wieħed kien jattendi biss il-lezzjonijiet tiegħu ta' fil-għaxija u fil-każ tal-ieħor kien lavrant miegħu. Sa dak iż-żmien ftit hemm xogħlijiet magħrufa ta' Rodin, ħlief xi ordnijiet kummerċjali, bħall-karjatidi tat-teatru Gobelins, il-fuklar tat-teatru Gaîté, ir-rilievi dekorattivi fis-Salle de Rubens tal-Mużew tal-Louvre, etc. Hemm bust ta' missieru li skont il-leġenda tal-familja għamlu meta kellu sbatax-il sena, imma Rodin innifsu qal li kien għamlu xi sena jew sentejn qabel ix-xogħol li jmiss – il-bust ta' Patri Eymard, is-superjur tas-Societas Sanctissimi Sacramenti, li ż-żagħżugħ sar miġbud ħafna lejh fil-ftit żmien li għamel fil-monasteru. Id-data ta' dan ix-xogħol kienet l-1863. Ma niskantawx li dan il-qasis serju, li Rodin dejjem baqa' jiftakru bil-ġieħ, malajr induna li l-vokazzjoni vera taż-żagħżugħ ma kinetx fil-kjostru. Sablu studju u wara ftit bil-ħlewwa kollha ħeġġu biex ibiddel ħsiebu u jmur id-dar. Il-bust juri l-qawwa tal-osservazzjoni li kellu Rodin, il-fideltà lejn in-natura u kemm kien jifhimha. It-tielet xogħol kien il-famuż Raġel bi mnieħru miksur, li bagħat lis-Salon u ġie refjutat[3].

Matul l-assedju ta' Pariġi Rodin baqa' fil-belt u daħal suldat fil-Gwardja Nazzjonali. Imma fi Frar tal-1871, inħass li minħabba li ma kienx jara mill-bogħod ma kienx adattat għas-servizz militari[4] u mar ma' Carrier-Beleuze il-Belġu, bil-ħsieb li jkompli jaħdem miegħu. Imma kien hemm xi tilwim jew nuqqas ta' qbil bejnithom, u Rodin ħallieh u mar mal-iskultur Belġjan Van Rasbourg, li kompla d-dekorazzjoni tal-Borża ta' Brussels li kien beda l-iskultur Franċiż u ħadem ukoll fuq il-Palais des Académies. Ħadem ukoll għal rasu, u fl-1875 (is-sena meta wera żewġ busti aktarx timidi fis-Salon), wara li kien warrab biżżejjed flus, wettaq ambizzjoni li kienet ilha fih li jmur l-Italja biex jistudja x-xogħlijiet ta' Donatello u Mikelanġlu. Imma l-finanzi naturalment ma kinux wisq u ma damx fit-tul. Qatta' l-parti l-kbira taż-żmien Firenze u Ruma, imma żar ukoll Venezja u Napli. Reġa' lura b'entużjażmu kbir mimli bl-influwenza taż-żewġ imgħallmin kbar tal-iskultura[5].

L-ewwel xogħlijiet kbar u l-ewwel suċċessImmodifika

Ix-xogħol ta' Rodin li jmiss kien influwenzat ħafna minn Donatello, imma kien oriġinali biżżejjed li lill-iskultur għamlu famuż minnufih u qajjem kontroversja sħiħa. Din kienet l-istatwa li l-ewwel kienet magħrufa bħala 'Il-bniedem iqajjem in-Natura', issa magħrufa bħala L-Età tal-Bronż[6]. Xi wħud mill-kollegi tiegħu u mill-kritiċi stqarru li kienu jaraw il-qerq fiha, u akkużawh li kien ħa forma min-natura. Dan wassal għall-ewwel skandlu tal-karriera ta' Rodin (kien hemm bosta oħrajn warajha), u għadd ta' skulturi u pitturi iffirmaw protesta kollettiva biex jiddefenduh. L-iStat ftit wara patta għall-offiża billi kiseb l-istatwa tal-bronż u ta midalja tat-tielet klassi lill-iskultur żagħżugħ[6]. L-iStat wara ftit żmien akkwista wkoll l-istatwa tiegħu ta' San Ġwann Battista, li tqegħdet fil-ġnien ta' Lussembourg. Minħabba dawn iż-żewġ xogħlijiet għamel ħafna ħbieb ġodda kemm fid-dinja artistika kif ukoll fost l-intellettwali. Madwar dan iż-żmien Rodin kien qiegħed jaħdem fuq id-dekorazzjoni tal-Palazz Trocadéro f'Pariġi (dan kien twaqqa' minħabba l-Wirja Internazzjonali tal-1937) mal-iskultur Legrain u mmudella għadd ta' busti tat-terracotta fl-istil u l-manjiera tas-seklu 18[7]. Imbagħad is-sotto-segretarju għall-Belli Arti, bħala amende honorable għat-tmaqdir li kien ġarrab, offrielu li jagħżel ordni tal-istat kif xtaq hu. Rodin, li kien għadu mħeġġeg mill-istudji tal-iskultura Taljana, talab li jħalluh iwettaq bieb għall-Mużew tal-Arti Dekorattiva li kellu jinbena, u ispirat minn Dante, għażel bħala suġġett "Il-Bieb tal-Infern".

Fl-1877 Rodin mar lura Pariġi, biex joqgħod hemm għal kollox, wara li għamel dawra ma' Franza biex iżur il-katidrali. Kienet waħda minn ħafna żjarat għax bħall-predeċessur kbir tiegħu Mikelanġlu, Rodin kellu interess profond fl-arkitettura tal-katidrali u bini ieħor. Kien hemm xi żmien meta kien joħlom li jsir perit u matul il-vjaġġi tiegħu kien iħobb jistudja d-dettalji arkitettoniċi, iħażeż skizzi u jieħu n-noti. (Fis-sena 1910 ġie ppubikat il-ktieb tiegħu Les Cathédrales de France, Il-Katidrali ta' Franza, illustrat bit-tpinġijiet tiegħu.) Bħal xi wħud mill-predeċessuri tiegħu, miss bosta friegħi tal-arti u idda f'kollha – ritratti, veduti, inċiżjoni, u anki ċeramika; għaliex meta kien impjegati għal xi żmien fil-fabrika statali tal-porċellana f'Sèvres (1879-92 ma' Carrier-Belleuse l-imgħallem li kien ħadem taħtu xi żmien qabel) ħoloq bosta vażuni ta' min ifaħħarhom[8]. Il-vjaġġi tiegħu madwar Franza bħal dak ġo l-Italja, ħallew impressjoni profonda fuqu. Waqt żjara li għamel Marsilja biex jaħdem fuq il-Palazz tal-Belli Arti, flimkien ma' artista ieħor jismu Fourquet, kien impressjonat ħafna mis-sbuħija tat-tip Grieg tan-nisa tal-bliet Provenzali.

Il-Bieb tal-InfernImmodifika

L-ordni għal il-Bieb tal-Infern ġiet ikkonfermata fl-1880, u Rodin beda jaħdem fuqu[7]. Din il-biċċa xogħol enormi okkupatu u ffaxxinatu għal 'l fuq minn għoxrin sena, u fuqha uża l-aspetti kollha tal-ġenju kbir tiegħu. Bħal fix-xogħlijiet l-oħra kollha tiegħu, il-karatteristika ewlenija tagħha hi l-ħajja tiċċaqlaq. Fiha xi 186 figuri virili jew armonjużi fl-istati kollha ta' dieqa, biża' u senswalità[9]. L-istatwa famuża ta' il-Ħassieb (li għall-ewwel sejħilha il-Poeta) kellha tiddomina dawn ix-xeni varji kollha u tikkontemplahom. Għal żmien twil dan ix-xogħol kien dak li Rodin kien jaħli fuqu l-parti l-kbira tal-enerġija tiegħu; għamel mijiet ta' disinji u skizzi għalih. Aktar tard kien qiesu xeba' minnu, jew mill-inqas beda jikkritika il-kunċetti tiegħu stess; u għal xi żmien użah bħala tip ta' għajn li minnu seta' jagħżel il-forom varji tax-xogħol tiegħu[2]. Infatti nistgħu ngħidu li l-figuri mimlijin passjoni kważi kollha ġew mill-Bieb. Imma fis-snin ta' wara reġa' beda jaħdem fuq din il-biċċa xogħol kbira u stinka biex ilestiha għal kollox fl-irħam u l-bronż. Però qatt ma tlestiet għal kollox.

Il-Borgiżi ta' CalaisImmodifika

F'xi l-1882 il-Gvern poġġa studju f'Rue de l'Université għad-dispożizzjoni ta' Rodin bla ħlas. Matul dawn is-snin Rodin wera għadd kbir ta' xogħlijiet fis-Salon – pereżempju, San Ġwann jippriedka, Il-Ħolqien tal-Bniedem, Ugolino u busti ta' J.P. Laurens, Legros, Dalou, Victor Ugo u oħrajn. Matul dawn is-snin li l-iskultur sar jaf il-litterarti eminenti ta' dak iż-żmien, bħal Alphonse Daudet u l-aħwa Goncours. Fl-1880 ikkompeta għall-monument tad-Difiża Nazzjonali li kien ħa jinbena f'Courbevoie, ħdejn il-bibien ta' Pariġi, fil-post fejn kienet saret reżistenza kbira mill-Franċiżi fl-1871, meta ġew megħluba. Ix-xogħol li daħħal għal din il-kompetizzjoni, Il-Ġenju tal-Gwerra, ma ntagħżilx għax il-membri tal-ġurija ħasbu li 'kien feroċi wisq'. Dan il-monument fl-1916 intgħażel minn kumitat Olandiż li xtaq joffri monument lill-belt ta' Verdun bħala tifkira tad-difiża erojka ta' dak il-post, li kellha sehem kbir fl-isforz biex jitfarrak l-attentat kontra l-libertà tal-umanità. Rodin ippreżenta x-xogħol lil kumitat li aċċetah bl-entużjażmu. Fl-1883 irċieva ordni għal statwa ekwestri tal-Ġeneral Lynch għall-Amerika t'Isfel. Fl-1884 il-belt ta' Calais fetħet kompetizzjoni għal monument li jfakkar lil Eustache de St Pierre, iċ-ċittadin storiku li ta l-imfietaħ tal-belt lir-re Ingliż. Rodin daħal għall-kompetizzjoni u minflok figura waħda wera l-eroj imdawwar minn ħamsa minn sħabu fl-isfortuna. L-ordni ngħatat lilu, imma mhux mingħajr problemi. Rodin beda jaħdem fuq il-proġett ispirat mill-kroniki tal-assedju miktubin minn Jean Froissart[10], u ddedika għalih għaxar snin ta' studju u ħidma. Il-monument li sar magħruf bħala Il-Borgiżi ta' Calais, ġie nnawgurat fl-1895, u bħal l-iskuturi l-oħra tiegħu qajjem ħafna kritika u kontroversja. Dan hu waħda mix-xogħlijiet l-iżjed magħrufin u mfaħħrin ta' Rodin[10].

Ordnijiet u kontroversjiImmodifika

 
Monument lil Balzac, Musée Rodin

Ix-xogħliet kbar ta' Rodin kollha jew kważi kollha wasslu għal kontroversji akkaniti u kultant ħorox. Hekk kienet l-istatwa ta' Claude Lorrain li ħadem għal Nancy fl-1889, u twaqqfet fl-1892; Victor Hugo, li ġie rrefjutat mill-kummissjoni għax l-iskultur għamel figura bil-qegħeda minnflok bil-wieqfa, kif kien meħtieġ mid-disinn arkitettoniku. Però l-istatwa bil-qegħeda tqegħdet fil-ġnien ta' Lussembourg u l-Ministru ta' dak iż-żmien ordna waħda bil-wieqfa għall-Panthéon. L-istess ġara fil-każ tal-monument tal-President Sarmiento tal-Arġentina għal Buenos Aires. Imma l-iħrax kontroversja minn kollha kienet dwar il-famuż monument ta' Balzac, li kien ordnat mis-Société de Gens de Lettres u ntweriet fis-Salon tal-1898[11]. Is-soċjetà rrefjutat ix-xogħol u l-president, il-poeta Jean Aicard, kien tant disgustat bid-deċiżjoni li rriżenja. L-istawta ttieħdet lura fl-istudju ta' Rodin f'Meudon, u l-ordni ingħatat lil Falguière. F'Londra wkoll il-kumitat li kien ordna minn Rodin momument ta' Whistler ma aċċettahx[12]

 
Il-Bewsa (Ny Carlsberg Glyptotek)

Madankollu kien hemm dawk li għarfu u faħħru l-ġenju tal-artista, u dawn, Franċiżi jew barranin, kienu entużjasti. Fost ix-xhieda tal-apprezzament li kellu f'dan iż-żmien, insibu li fl-1886 grupp ta' ammiraturi ħallsu għal kolata ta' Il-Bewsa. Kritiċi bħal Gustave Geffroy u Octave Mirbeau appoġġawh bil-pinen tagħhom matul dan il-perjodu diffiċli. Ir-ritratti li għamel, bħal ma qal Léonce Bénédite, li kien kuratur tal-Mużew Rodin, kienu biżżejjed biex jagħmlu famuż kwalunkwe artista – xogħlijiet bħal busti ta' Madame Rodin, Carrier-Belleuse, Dalou, Puvis de Chavannes, Henri Rochefort.

Għall-Ingilterra għamel il-busti ta' Henley, l-poeta, li dak-żmien kien editur tal-Magazine of Art, George Wyndham, Bernard Shaw, Lord Howard de Walden, Mrs Hunter, Lady Sackville, Lady Warwick u Miss Fairfax, Mr Kay and Mr Ryan. Kien minħabba l-inizjattiva u l-ġenerożita tar-raġel imsemmi l-aħħar li ġiet inawgurata l-kollezzjoni Rodin fil-Metropolitan Museum ta' New York.

Il-monument lil Bastien Lapage twaqqaf f'Damvillier (Meuse) fl-1889. F'dik is-sena matul il-Wirja Universali, għadd ta xogħlijiet tiegħu intwerew fil-gallerija Georges Petit f'Pariġi. Fosthom kien hemm il-Perseju u Gorgun u d-Danajde li kien għadu kif lesta u ħafna oħrajn. Ir-riżultat kien suċċess għall-iskultur. Fl-istess sena is-Société Nationale des Beaux-Arts, li fiha kellu pożizzjoni mlaħħqa żguratlu l-kariga tiegħu bħala kap ta' skola. Kien hemm wirja f'paviljun speċjali fil-Place de l'Alma fl-1900 li kienet għalih tassew trijonf. Il-fama li damet ma ġiet issa bdiet tiġri warajh. Kien hemm ġabra għall-Ħassieb fost l-ammiraturi tiegħu li tawha rigal lin-nies ta' Pariġi u fl-1906 tqegħdet quddiem il-Panthéon. Erba' rilievi magħmulin għall-Villa tal-Baruni Vitta f'Evian intwerew fil-Mużew Lussembourg fl-1905. B'kollox 42 mix-xogħlijiet tiegħu intwerew f'dan il-mużew[13].

L-aħħar sninImmodifika

 
Il-Ħassieb

L-unika l-passjoni kbira li imliet il-karriera ta' dan il-bniedem ta' ġenju tremend kienet ix-xogħol, u ħajtu kienet mimlija bih. Infatti bilkemm kien interrot ħlief b'xi ftit vjaġġi lejn il-Belġju, l-Ingilterra u Ruma. Fl-1903 mar Praga biex jattendi wirja tax-xogħol tiegħu. Ħajruh imur l-Amerika imma qatt ma seta' jiddeċiedi. Fis-snin ta' wara kien iddispjaċieh li qatt ma' kien mar il-Greċja. Fost ix-xogħlijiet aħħarin tiegħu insibu l-busti tad-Duc de Rohan u Georges Clemenceau, u tal-Papa Benedittu XV, li ħadem fl-1915 meta kien Ruma. L-aħħar xogħol kien il-bust ta' Etienne Clementel, il-ministru tal-kummerċ. Fl-1916 l-iskultur marad u kellu jidħol fis-sodda. Bil-mod fieq imma kellu jieqaf għal kollox mix-xogħol. Imbagħad beda jirranġa il-propjetà artistika tiegħu u jorganizza l-Mużew Rodin. Martu mietet fis-17 ta' Frar 1917 u qatt ma rkupra minn din id-daqqa ta' ħarta. Rodin stess miet fis-17 ta' Novembru 1917. Indifen fil-ġnien tal-villa tiegħu f'Meudon, b'replika tal-Ħassieb fuq il-qabbar.

Dak is-sajf kollu bilkemm ħareġ mill-villa tiegħu f'Meudon, fejn kien joqgħod ma' żewġ kuġini nisa li kienu jduru bih, Léonce Bénédite u xi żewġ ħbieb tal-qalb. Kultant, imma inqas u inqas, kien imur l-Hôtel Biron (il-Mużew Rodin) jew jiltaqa' ma ftit ħbieb. Kien juri l-affezzjoni u jkun ferrieħi, kuntent bl-attenzjoni li kienu jtuh, l-ispirtu kombattiv ta' qabel kien ħallieh.

Il-karattruImmodifika

Rodin kien singolarment indifferenti għall-unuri tad-dinja, l-uniku unur li kien jixtieq kien ir-rikonoxximent tax-xogħol tiegħu. Qatt ma fittex l-unuri akademiċi, imma kien japprezza ħafna l-approvazzjoni tal-ammiraturi barranin, u l-unuri li tawh l-istituzzjonijiet barranin, bħad-dottorat honoris causa mill-Università ta' Oxford.

Rodin bħalma ddeskrivieh ħabibu Camille Mauclair kien ta' statura medja, b'ras enormi fuq tronk massiv; imnieħer prominenti, daqna griża twila, u għajnejn żgħar ileqqu, b'ironija ħafifa li fihom wieħed kien jista' jara li ma kienx jara mill-bogħod. L-impressjoni ta' qawwa fil-bniedem kienet imsaħħa mill-mixja mżegilga mill-koxox, ħuġbejn imħassbin qieshom tal-blat taħt xagħar oħxon imħabbel, l-imnieħer akwilin mgħaddam u l-baffi kbira. L-impressjoni, però, kienet parzjalment kontradetta mill-barma siekta ta' xufftejh, il-ħarsa ħafifa, li kienet fl-istess ħin penetranti, malizzjuża u inġenwa ("waħda mill-iżjed komplessi li qatt rajt", żied jgħid Mauclair), u fuq kollox mil-leħen maħnuq, immodulat bid-diffikultà u mħallat b'inflessjoniet ta' ħoss baxx. Kien jidher mhux komplikat, preċiż, riżervat, ġentili u dħuli imma mhux iż-żejjed. Ftit, ftit il-mistħija tinbidel f'awtorità sempliċi u trankwilla. Ma kienx entużjata ż-żejjed imma lanqas bla grazzja, u l-maniera ġenerali tiegħu kienet aktarx imnikta u spirata. Mill-ġesti kalmi u meqjusa kienet qiesha toħroġ enerġija immensa. Il-mod kif kien jitkellem bil-mod u qiesu mistħi u l-pawżi fi kliemu kienu jtuh sinjifikanza speċjali[14].

Quddiem wieħed mix-xogħlijiet tiegħu, Rodin kien jispjegah b'mod ellettiku imma ċar. Kien jgħid biss dak li kien meħtieġ u jispiċċa l-kliem b'ġest. Kien iħares lejn il-kreazzjonijiet tiegħu bl-imħabba, u kultant kien qiesu jiskanta u jitħasseb bl-idea li kien ħalaqhom hu, jitkellem fuqhom qiesu jeżistu apparti minnu. Ftit, ftit taħt is-sempliċità ta' Rodin bdew jidhru kwalitajiet li qabel kienu moħbija; kien ironiku, senswali, nervuż u kburi. Fih kienu jinstabu flimkien il-passjonijiet li esprima b'grandjożità hekk imħassba, u wieħed jista' jibda jifhem ir-rabta sigrieta bejn dan il-bniedem u l-arti li żvela. Kien moderat fl-espressjoni tal-ideat u l-opinjonijiet tiegħu u ta' ftit kliem man-nies. Kien jagħti l-impressjoni li ried jeħles malajr mid-dmirijiet soċjali. Kien kapaċi ħafna ta' ħbiberija li kien jillimita għal fehma taċita tas-suġġetti essenzjali tal-ħsieb; kellu inqas fiduċja fl-individwi milli fl-ideat ġenerali. Billi kien iddedikat daqshekk għal-xogħlu, l-affarijiet l-oħra kienu jxebbgħuh, imma ma kienx juri, u kien jistmerr id-diskussjonijiet jew li jiġi ddisturbat.

L-artisti ħżiena ma kienx jgħati kashom – ma kienx jikkritikahom. Issaporta d-diskussjonijiet ħarxa u l-kritka inġusta kollha kontra x-xogħol tiegħu mingħajr ma qatt qal xejn, għax kien kburi wisq biex jiddiskuti l-kwistjoni. Meta kienet għaddejja l-kontroversja dwar Balzac, sħabu tawh parir biex jiġġieled, billi l-kundizzjonijiet tal-kuntratt kienu kollha favuru. Imma rringrazzjahom għall-parir li tawh u ħa lura l-istatwa mingħajr ma tniffes.

Dan mhux għax kien dgħajjef, għax ħajjet Rodin kienet waħda iebsa. Kien ġej mid-dinjità li kellu ġewwa fih u mill-indifferenza għal-fażijiet tranżitorji tal-ħajja. Kien hemm ftit affarijiet li jinteressawh, imma dawk il-ftit kien jinteressa ruħu fihom ħafna. Ftit kien jaqra imma kellu ammirazzjoni profonda għal ċeru kittieba. Wieħed minn dawn kien Baudelaire. Kellu passjoni għall-mużika, l-iżjed ta' Gluck, imma qatt ma kien jitkellem fuqha.

Kien jissemplifika kollox f'ħajtu u jobgħod kollox li ma kienx meħtieġ. Meta tkun sirt tafu sewwa kien isir impossibli li tifirdu minn xogħlu. L-istatwi tiegħu kienu l-istati ta' ruħu. Is-sigriet tal-hena għalih kien ix-xogħol imwettaq bl-imħabba, u il-moralità tiegħu kienet li tħobb il-ħajja u l-għamliet naturali, u li ma tagħmel xejn li jgħaddab il-liġijiet tan-natura. Kien jidher iżolat fi żmienu kemm minħabba l-ġenju tiegħu kif ukoll minħabba l-karattru tal-kunċett artistiku tiegħu, imma fil-verità dan l-iżolament kien biss minn barra. Wara snin sħaħ jitħabat mat-tmaqdir u n-nuqqas ta' interess fix-xogħol tiegħu, kien sar mgħallem li l-artisti ż-żgħażagħ kienu jammiraw. Kif qalha l-artista Pierre Roche, kien[15]

"fetaħ tieqa vasta fid-dar imdallma tal-iskultura moderna, u l-iskultura li kienet arti timida u kompromessa, għamilha waħda awdaċi u mimlija tama."

Ix-xogħol ta' RodinImmodifika

Ix-xogħol kien il-liġi li gvernat il-ħajja ta' Rodin, u l-karriera tiegħu kienet sforz twil wieħed. Qatt ma kien hemm bniedem li ħadem daqshekk, u ftit hemm nies li għandhom idea tal-produttività vasta matul il-ħajja twila tiegħu. Kellu passjoni ta' ġenju, xewqa insazjabbli li joħloq u paċenzja ta' patri tal-medjuevu. Lejn l-aħħar ta' ħajtu stqarr li kien għadu kemm beda jifhem ir-regoli tal-iskultura. Kien sikwit ikkritikat u rridikolat dwar it-tul taż-żmien li kien jieħu fuq ix-xogħol tiegħu; imma dan kien ġej minn fittaġni żejda. "Xogħol, anki meta jkun lest qatt mhu perfett" kien jgħid. Kien ħa ħames snin jimmudella il-figuri taż-żewġ nisa li jirrapreżentaw il-Mużi fl-istatwa ta' Victor Hugo. Fuq l-istatwa ta' Balzac ħa seba' snin u meta kienet ħa tħalli l-istudju tiegħu kien qiegħed jiddispjaċieh li ma setax iżommha għandu ftit żmien ieħor biex iżid xi daqqiet li kien jaħseb li kienu ħa jgħinu biex jagħmluha perfetta. Kien iwissi l-ħaddiema żgħażagħ biex ma jemnux fl-ispirazzjoni u kien jgħidilhom li ma jistgħu iwettqu xejn tajjeb ħlief bix-xogħol iebes. Aktar tard infatti kien x'aktarx inklinat li ma tantx jistima s-sehem tal-ispirazzjoni fix-xogħol artistiku, u l-idea kien isejħilha 'ħolma'. Ix-xogħol kien għalih it-tassew reliġjon. Imma l-ispirazzjoni kienet tirrapreżenta xi ħaġa oħra għal Rodin; kien iħobb iżomm xogħol ħdejh biex ikun jista' jikkomtemplah għal żmien twil wara li oħrajn kienu jqisuh lest, u jagħmel xi tibdiliet 'l hawn u 'l hemm malli jiġuh f'rasu ideat kif jista' jagħmlu aħjar. Qabbluh ma' wieħed minn dawk il-ħaddiema tal-medjuevu li ma nafux isimhom li qattgħu ħajjithom kollha inaqqxu l-figuri fil-katidrali; imma fil-wisa' ġenerali tal-karattru tiegħu u l-affinitajiet tiegħu kien dixxendent tal-Griegi, bin-naturaliżmu tal-Griegi magħqud ma' sentiment reliġjuż profond.

Il-filosofijaImmodifika

Qatt ma kien hemm artista ieħor li fehem il-kondizzjonijiet tal-materja jew il-liġijiet tal-plastika daqs Rodin. Għal żmien twil, kif qal hu stess, kien jaħsibha jmurx lejn l-influwenza ta' Mikelanġlu jew ta' Fidja, in-nisrani u l-pagan – l-espressiv u l-plastiku. Il-fideltà tiegħu spiċċat bejn il-Grieg u l-Gotiku. "Imxi man-natura", kienet ir-regola tiegħu matul ħajtu kollha. Kien permeat profondament bil-misteru tan-Natura u l-freskezza tal-arti tal-antiki.

Ma kienx jammetti li hemm il-kruha fin-natura. Kien jgħid:

"Dik li s-soltu tissejjaħ kruha fin-natura, fl-arti tista' ssir sbuħija kbira".

Darba dan spjegah hekk:

"Billi hi sempliċiment il-qawwa tal-karattru li tagħmel is-sbuħija fl-arti, sikwit jiġri li iżjed ma ħlejqa tkun kerha fin-natura, iżjed ma tkun sabiħa fl-arti. Fl-arti dawk il-ħwejjeġ biss li huma bla karattru huma koroh – bħal dawk li m'għandhomx sbuħija minn barra jew minn ġewwa. Għall-artista li jistħoqqlu dak l-isemm, fin-natura kollox sabiħ, għaliex għajnejh waqt li jjaċċettaw bil-kuraġġ dak li jaraw minn barra, jaqraw il-verità ġewwenija bħal f'ktieb miftuħ. Dak li hu ikrah fl-arti hu l-falz u l-artifiċjali – dak li jipprova jkun ħelu jew anki sabiħ mingħajr ma jkun espressiv".

Fi kliem ieħor, dak li hu affettat, għall-wiri, mingħajr ruħ u verità. Li taħbi jew tnaqqas il-fatti tan-natura biex togħġob dawk li ma jifhmux, għalih kien ix-xogħol ta' artista nferjuri. Wieħed jara fix-xogħlijiet tiegħu bħal 'San Ġwann' (raħħal sempliċi, imma ispirat, b'ħalqu miftuħ) u fil-'Borgiżi ta' Calais' (irġiel goffi sempliċi għarwenin barra l-libies tal-ixkora, li ma għandhom xejn erojku la f'wiċċhom u lanqas f'qagħdithom) kemm jinsisti bil-qawwa fuq l-interpretazzjoni assoluta tan-natura, waqt li jirrifjuta li jċedi ebda ħaga lill-ideat konvenzjonali tas-sbuħija. L-ebda skultur qatt ma fehem aħjar il-possibilitajiet kollha tan-nudu. Kien iġib paragun bejn l-immudellar tal-ġisem u tal-veduta.

Sa ma' kellu tletin sena, kien kważi kompletament okkupat jgħin l-oħrajn fit-twettieq tax-xogħol tagħhom. Imma l-ħin kollu kien qiegħed jitgħallem, u dawn is-snin twal ta' apprendistat kienu imprezzabbli għall-esperjenza varja li tawh fl-istudju tal-effetti fi tqegħid tal-gruppi u fis-sengħa fl-użu tal-għodda tal-iskultur, waqt li pprovdewlu għadd bla tarf ta' opportunitajiet biex jikkritika d-difetti. Fl-esperjenza tiegħu fi Brussel kellu l-opportunità li jaħdem barra fuq skala kbira u li josserva l-effetti tal-klima fuq l-iskultura, u kif kull figura tidher meta d-dawl jinbidel matul il-jum. Irrealizza kmieni li l-pożi ta' mudelli ħajjin huma l-uniċi li għandhom jiġu rrappreżentati fl-istatwi, u kull tentattiv li tiddetta l-poża jew li ġiegħel lil xi ħadd jippoża bilfors jeqred ir-relazzjoni armonjużà li teżisti bejn il-partijiet tal-ġisem. Is-superjorità tal-iskultura antika fuq il-moderna ġejja primarjament mill-osservanza ta' din il-liġi. Waħda mill-iskoperti l-oħra tiegħu kienet li mal-impulsi wieħed wara l-ieħor, il-kontorn tal-ġisem il-ħin kollu jinbidel – il-muskoli jintefħu u jerħu f'xorta ta' mewġa ritmika – l-iskultur għandu ħafna opportunità li jagħżel il-profil u l-linji li jinterpretaw il-poża l-iżjed fedelment u effettivament.

Il-metoduImmodifika

 
Rodin josserva x-xogħol fuq il-monument ta' Victor Hugo fl-istudju tal-assistent tiegħu Henri Lebossé fl-1896

Il-metodu ta' Rodin, kiteb Paul Gsell, kien speċjali. Fl-istudju tiegħu kien ikollu għadd ta' mudelli għarwenin, nisa u rġiel, jimxu jew jistrieħu. Rodin kien iħallashom biex jipprovduh il-ħin kollu bix-xbieha tan-nudità f'pożi differenti u fil-libertà tal-ħajja ordinarja[2]. Kien il-ħin kollu jħares lejhom u għalhekk kien jaf sewwa d-dehra tal-muskoli jiċċaqilqu. Allura in-nudu li dan iż-żmien in-nies kienu rari jaraw, u li anki l-iskulturi kienu jarawh biss fiż-żmien qasir tal-poża, għal Rodin kien dehra ta' kuljum. Hekk sar jaf il-ġisem imneżża' li kien komuni għall-Griegi billi kienu spiss jitħarrġu fl-isport u l-logħob, u tgħallem l-espressjoni tas-sensazzjoni fil-partijiet kollha tal-ġisem. Il-wiċċ hu s-soltu meqjus bħala l-unika mera tar-ruħ, u l-mobbiltà tal-fattizzi suppost hi l-uniku sinjal minn barra tal-ħajja spiritwali. Imma fil-verità m'hemm ebda muskolu tal-ġisem li ma jurix il-ħsieb u s-sensazzjoni.

Allura meta kien jara poża li togħġbu u kienet tidher espressiva fuq mudell – il-grazzja delikata ta' mara tgħolli dirgħaja biex tirranġa xagħarha jew tinklina sidirha biex terfa' xi ħaġa, jew l-enerġija nervuża ta' raġel mixi – kien ikun iridu jżomm il-poża, imbagħad kien jaqbad l-għodda malajr malajr u jagħmel mudell, u mbagħad bl-istess ħeffa kien jgħaddi għal mudell ieħor. Hawn tidher id-differenza bejn il-metodu ta' Rodin li jħares lejn il-pożi naturali u dak ta' ħafna mill-kontemporanji tiegħu li kien jippożaw il-mudell fuq pedestal u jirranġaw il-pożizzjonijiet li rieduh jieħu bħalli kieku kien manikin. Kif rajna qatt ma kellu d-drawwa li jibda biċċa xogħol, ilestiha u jitlaqha. Dejjem kien ikollu f'rasu għadd ta' ideat li kien jimmedita fuqhom bil-paċenzja għal snin huma u jimmaturaw f'moħħu.

Kien wara l-1900, meta l-fama tiegħu kient stabbilita fis-sod, li Rodin ġieh il-kunċett awdaċi li juri figuri umani (bħal Meditazzjoni, Raġel miexi u oħrajn) mingħajr ras, riġlejn jew dirgħajn, li għall-ewwel jixxukkjaw l-ispettatur, imma wara li dan jeżaminhom isib li tant huma bilanċjati u perfettament armonizzati li ma jistgħax isib ħliex sbuħija fihom. U hemm r-raġuni artistikament profonda għal dan, għalkemm forsi hemm minn jaħseb li dan jieħu 'ir-reliġjon tal-arti' għall-estrem. Fl-iżvilupp tal-idea ewlenija – tal-ħsieb, meditazzjoni, l-att tal-miexi – xewqitu kienet li jelimina kull ma seta' jinnewtralizza jew jiġbed l-attenzjoni minn dan il-ħsieb ċentrali[16]. "L-irfinar tad-dwiefer jew in-nokkli ma jinteressanix," qal, "itellef l-attenzjoni mil-linji ewlenin u r-ruħ li irrid ninterpreta." Madankollu ma naqasx fl-istima tas-sengħa tal-arti tiegħu. Għalkemm kien iqiesha biss bħala mezz bil-jilħaq l-għan, qal li l-artista li jittraskuraha qatt ma jikseb l-iskop tiegħu, l-interpretazzjoni tas-sentimenti u l-ideat. "Jeħtieġ li wieħed ikollu kmand mill-aqwa fuq is-sengħa" qal, "biex jaħbi x'jaf."

Is-sengħaImmodifika

Darba qal lil Paul Gsell dwar lezzjoni prezzjuża fis-sengħa tal-mudellar li rċieva minn ċertu Constant, li kien jaħdem fl-istudju fejn hu beda bħala skultur. Ġurnata waħda kien qiegħed jarah jimmudella fit-tafal kapitell bil-weraq, u qallu "Rodin, mhux qed tagħmlu tajjeb. Il-weraq kollha ċatti – għalhekk ma jidhrux ta' veru. Għamilhom biex xi wħud minnhom jippuntaw lejk. Imbagħad meta tarahom ikollhok sens ta' fond. Qatt tħares lejn il-forom fil-wisa' imma ħares lejhom fil-fond. Dejjem qies wiċċ ta' oġġett fit-tarf ta' volum." Mexa ma' din it-twissija prezzjuża u skopra iżjed tard li l-antiki kienu jipprattikaw eżattament dan il-metodu ta' mudellar; minn hemm ġejjin l-enerġija u l-versatilità ta' xogħlhom.

Kif rajna, l-influwenza ta' Mikelanġlu kienet kbira. Darba għamel kopji ta' xi pitturi ta' Rubens bl-amment tant kien studjhom. Stqarr li kien tgħallem ħafna fuq il-chiaroskuro fl-iskultura minn Rembrandt. Iktar tard interressa ruħu fl-arti Ġappuniża, li l-aħwa Goncour ħadmu tant biex jagħmluha popolari fi Franza; jingħad li il-pożi ta' xi mudelli tiegħu kienu ssuġġeriti minn disinji Ġappuniżi. Imma kien jinteressa ruħu f'kull għamla ta' arti – Eġizzjana, Azteka, mill-Lvant imbiegħed jew Franċiża tas-seklu tmintax, u il-ħin kollu kien ikun qiegħed jitgħallem.

In-natura elementaliImmodifika

Kien jgħid li żjara lil Louvre kient taffettwah daqs mużika sabiħa u ġġegħlu jagħmel sforzi ġodda. Rodin kien jinteressa ruħu b'mod speċjali fir-rappreżentazzjoni tan-natura elementali. Moħħu kien jieħdu lura lejn in-nisel tal-ħlejjaq, u darba wara l-oħra irrapreżenta esseri li kienu qegħdin jinbidlu f'bnedmin minn kondizzjonijiet primittivi jew elementali, ħlejjaq li mhumiex 'il bogħod ħafna minn natura li kibru fiha – parti bnedmin, parti bhejjem jew ħarġu mis-siġar, għejun tal-ilma u l-materjal tal-ħajja elementali. Għalih, bħalma kien għal Griegi bikrija, in-Natura kollha kienet imdewda b'għamliet semi-umani: kien jara d-driadi fil-boskijiet u n-naraidi fin-nixxijiet u n-naturi u l-aspetti fiżiċi tagħhom ma kinux differenti ħafna mill-elementi li wellduhom. Għadd mill-ħlejjaq tiegħu huma ħerġin mill-materja, oħrajn huma assimilati mas-siġar, mal-blat u l-art stess. Billi n-Natura hi l-għajn tal-ħajja kollha, jidher li qiesu ma setax jimmaġina l-ħajja maqtugħa minn dan l-għajn tal-enerġija.

Ritratti ta' RodinImmodifika

Albert Besnard għamel ritratt tiegħu fl-1900 (inċiżjoni bl-aqua forte)[17].

ReferenziImmodifika

  1. ^ Jianou u Goldscheider, p. 31
  2. ^ a b c Morey, C. R., "The Art of Auguste Rodin", The Bulletin of the College Art Association of America, vol. 1, ħarġa 4, 1918, p. 145–154, [1]
  3. ^ "Rodin, Famous Sculptor, Dead", The New York Times, p. E3, 18 ta' Novembru 1917
  4. ^ Jianou & Goldscheider, p. 34
  5. ^ Hale, p. 49–50
  6. ^ a b Hale, p. 51
  7. ^ a b Janson, p. 638
  8. ^ Hale, p. 70
  9. ^ Jianou u Goldscheider, p. 41
  10. ^ a b Richard Swedberg, Auguste Rodin's "The Burghers of Calais": The Career of a Sculpture and its Appeal to Civic Heroism, Theory, Culture, & Society, vol. 22, ħarga 2, p.45–67, 2005
  11. ^ Millicent Bell, Auguste Rodin, Raritan, vol. 14, p. 1–31, 2005
  12. ^ Goldscheider, L., Schneider-Lengyel, I. u Story, S. p. 9
  13. ^ Goldscheider, L., Schneider-Lengyel, I. u Story, S. p. 10
  14. ^ Goldscheider, L., Schneider-Lengyel, I. u Story, S. p. 13
  15. ^ Goldscheider, L., Schneider-Lengyel, I. u Story, S. p. 14
  16. ^ Hale, p. 69.
  17. ^ Nru. 130 fil-katalgu ta' Louis Godefroy tal-inċiżjonijiet tal-pittur, Paris 1926.
  • Elsen, Albert E. Rodin, The Museum of Modern Art, 1963, New York, LCCN 63-014847
  • Hale, William Harlan, World of Rodin, 1840-1917, Time-Life Books, 1969, 1973, New York, LCCN 70-105511
  • Janson, H. W. (1986). Harry N. Abrams (ed.). History of Art (3 edizzjoni ed.). ISBN 0-8109-1094-2. Parametru mhux magħruf |belt= injorat (għajnuna)
  • Jianou, Ionel u Goldscheider, C. (1967). Arted, Editions d'Art (ed.). Rodin. Parametru mhux magħruf |belt= injorat (għajnuna)Manutenzjoni CS1: iktar minn isem wieħed: authors list (link)
  • Taillandier, Yvon (1977). Crown Trade Paperbacks (ed.). Rodin. ISBN 0-517-88378-3. Parametru mhux magħruf |belt= injorat (għajnuna)
  • Tucker, William, Early Modern Sculpture, Oxford University Press, 1974, New York, ISBN 0-19-519773-9
  • Buther, 1996. Yale University Press (ed.). Rodin: The Shape of Genius. ISBN 0-300-06498-5. Parametru mhux magħruf |belt= injorat (għajnuna)Manutenzjoni CS1: ismijiet bħala numri: authors list (link)
  • Weisberg, Gabriel (1987). Syracuse University Press (ed.). The Documented Image, Visions in Art History. ISBN 978-0-8156-2410-3. Parametru mhux magħruf |belt= injorat (għajnuna)
  • Morseburg, Jeffrey (2010). The Indefatigable Miss Hallowell.
  • Goldscheider, L., Schneider-Lengyel, I. u Story, S. (1969). Phaidon (ed.). Rodin Sculptures. Parametru mhux magħruf |belt= injorat (għajnuna)Manutenzjoni CS1: iktar minn isem wieħed: authors list (link)

Ħoloq esterniImmodifika

  • (EN) [2] Auguste Rodin f'Artcyclopedia
  • (ENFR) [3] Musée Rodin, Pariġi
  • (EN) [4] Rodin Museum, Philadelphia
  • (EN) [5] Rodin Collection, Stanford University
  • (EN) [6] Film ta' 26 minuta dwar Auguste Rodin u l-Bieb tal-Infern
  • (EN) [7] Veduti mill-Musée Rodin
  • (EN) [8] Rodin-Web.org: Sit akkademiku dwar Rodin
  • (EN) [9] Rodin: Punti di vista akkademiċi
  • (EN) [10] Auguste Rodin: Il-Borgiżi ta' Calais, Metropolitan Museum of Art, 2000
  • (EN) [11] Rodin fil-Victoria and Albert Museum
  • (FR) [12] Wirja tal-2009 Exhibition ta' Rodin bħala ritrattista
  • (ES) [13] Museo Soumaya li jinsab f'Mexico City, għandu kollezzjoni kbira tax-xogħlijiet ta' Rodin's
  • [14] Korrespondenza ma' Walter Butterworth miżmuma fl-Università ta' Salford
  • (IT) [15] Auguste Rodin
  • (IT) [16] Associazione Parrellarte, Auguste Rodin
  • (DE) [17] Rainer Maria Rilke dwar Auguste Rodin