Portal:Matematika

Portal tal-Matematika

 Il-Matematika, jekk inħarsu lejha sewwa, naraw li fiha mhux biss il-verità, imma sbuħija suprema, sbuħija kiesħa u awstera, bħal dik tal-iskultura. 

Bertrand Russell (1872-1970)

 Il-Matematika nistgħu niddefinuha bħala s-suġġett fejn qatt ma nafu fuqhiex qed nitkellmu, u lanqas jekk hux veru dak li qed ngħidu. 

Friedrich Nietzsche (1844-1900)
editja  

Matematika

Mathematika

Il-kelma Matematika ġejja mill-Grieg μαθηματικά (máthema), li tfisser "tagħlim", jew "xjenza"; μαθηματικός (mathematikós) tfisser "wieħed li jrid jitgħallem".

Fid-dixxiplina tal-matematika jiġu studjati problemi dwar il-kwantità, estensjoni u figuri spazjali, moviment tal-korpi, u l-istrutturi kollha fejn dawn l-aspetti jistgħu jiġu analizzati b'mod ġenerali.

Il-matematika għandha tradizzjoni qadima fil-ġnus kollha; kienet l-ewwel dixxiplina li adottat metodi rigorużi ħafna, u b'hekk laħqet l-istatus ta' xjenza; progressivament il-metodi tagħha żviluppaw u nfirxu ma' ħafna oqsma fejn jistgħu jkunu ta' għajnuna fil-komputazzjoni u l-imudellar.

Aktar fuq il-Matematika...
editja  

Artiklu fil-Vetrina

editja  

Kategoriji relatati

editja  

Artikli riċenti

Ernst Schröder

Friedrich Wilhelm Karl Ernst Schröder (twieled fil-25 ta' Novembru 1841 f'Mannheim, Baden, il-Ġermanja – miet fis-16 ta' Ġunju 1902 f'Karlsruhe, il-Ġermanja) kien matematiku Ġermaniż magħruf l-iktar għax-xogħol tiegħu fuq il-loġika alġebrajka. Huwa figura ewlenija fl-istorja tal-loġika matematika, bis-saħħa li għamel sommarju u estensjoni tax-xogħol ta' George Boole, Augustus De Morgan, Hugh MacColl, u speċjalment Charles Peirce. Huwa magħruf l-iktar għax-xogħol monumentali tiegħu Vorlesungen über die Algebra der Logik (Lekċers dwar l-Alġebra tal-Loġika, 1890-1905), fi tliet volumi, li witta t-triq biex titfaċċa l-loġika matematika bħala dixxiplina separata fis-seklu 20, permezz tas-sistematizzazzjoni tad-diversi sistemi tal-loġika formali ta' dak iż-żmien.

Aktar fuq il-Ernst Schröder...

Moviment Brownjan

Il-moviment Brownjan hu deskrizzjoni matematika ta' moviment każwali ta' partiċella "tqila" mgħaddsa fi fluwidu u li m'għandhiex fuqha interazzjonijiet oħra ħlief il-ħbit fuqha tal-molekuli "ħfief" tal-fluwidu ta' madwarha. Minn dan jirriżulta li l-partiċella t-tqila timxi b'moviment irregolari ħafna, li ġie deskritt għall-ewwel darba fl-1827 mill-botanista Robert Brown waqt li kien qiegħed josserva ċ-ċaqlieq ta' partiċelli fil-fluwidu fil-ġewwieni ta' trab tal-pollin.

Id-deskrizzjoni fiżika l-iżjed elementari ta' dan il-fenomenu hi din:

  • bejn żewġ ħabtiet, il-partiċella l-kbira timxi f'linja dritta b'veloċità kostanti;
  • il-partiċella l-kbira taċċelera meta taħbat ma' molekula tal-fluwidu jew xi ħajt.

Permezz ta' dan il-moviment nistgħu niddeskrivu l-imġieba termodinamika tal-gasijiet (teorija ċinetika tal-gasijiet), kif ukoll il-fenomenu tad-diffużjoni. Huwa użat ħafna wkoll fil-mudelli tal-matematika finanzjarja.

editja  

Suġġetti fil-Matematika

Nuvola apps kbackgammon.png Matematika loġika

Loġika matematika Teorija tal-mudelli Teorija tal-prova Teorija tar-rikurżjoni Teorija tas-settijiet Lingwaġġ formali

Nuvola apps edu mathematics-p.svg Alġebra

Alġebra Alġebra elementari Alġebra astratta Alġebra linjari Alġebra universali Teorija tan-numri Kombinatorja Teorija tal-grafi Teorija tal-ordni

Nuvola apps kmplot.png Analisi

Analisi matematika Funzjonijiet Kalkulu infiniteżmali Id-Derivata L-Integral Ekwazzjonijiet differenzjali Kalkulu tal-varjazzjonijiet Analisi armonika Analisi komplessa

Nuvola apps kpovmodeler.png Ġeometrija

Ewklideja Non-Ewklideja Newtrali Pjana Solida Deskrittiva Projettiva Affini Iperbolika Alġebrija Frattali Analitika Differenzjali Topoloġija

Nuvola apps atlantik.png Statistika u probabbiltà

Statistika Probabbiltà Ġeostatistika Statistika non-parametrika Statistika multivarjata Liġi tan-numri kbar

Nuvola apps katomic.png Matematika fiżika

Mekkanika klassika Mekkanika kwantistika Mekkanika statistika Kalkulu tensorjali Relatività Sistemi dinamiċi

Nuvola apps kchart.png Matematika applikata

Matematika finanzjarja Riċerka operattiva Ekonometrija Teorija tal-logħob Analisi numerika

Nuvola apps bookcase.png Storja u tagħlim

Kronoloġija Testi Filosofija Storja tan-numri Għaqdiet Nomenklatura tat-termini matematiċi bil-Malti

editja  

Aktar fuq il-Wikimedia