Dublin (bl-Irlandiż: Baile Átha Claith jew Áth Cliath) hija l-belt kapitali u l-iktar belt populata tar-Repubblika tal-Irlanda. Din tinsab fil-Lvant tal-pajjiż tħares fuq il-Baħar tal-Irlanda. Il-qalba tal-belt għandha kobor ta' 115-il kilometru kwadru, b'popolazzjoni ta' nofs miljun. Bis-subborgi tleħħaq 921-il kilometru kwadru u miljun u mitt elf ruħ.

Dublin
Flag of Ireland.svg Irlanda
Liffeyeast.jpg
IRL Dublin flag.svg Coat-of-arms-of-Dublin.svg
Amministrazzjoni
Stat sovranIrlanda
Province of IrelandLeinster (en) Translate
Former administrative territorial entityCounty Dublin (en) Translate
Kap tal-Gvern Paul McAuliffe (en) Translate
Isem uffiċjali Dublin
Baile Átha Cliath
Ismijiet oriġinali Baile Átha Cliath
Dublin
Kodiċi postali D1-18, 20, 22, 24, D6W, D1-18, 20, 22u D6W
Ġeografija
Koordinati 53°20′59″N 6°15′37″W / 53.3497°N 6.2603°W / 53.3497; -6.2603Koordinati: 53°20′59″N 6°15′37″W / 53.3497°N 6.2603°W / 53.3497; -6.2603
Lua error in Module:Location_map at line 485: Unable to find the specified location map definition: "Module:Location map/data/Republic of Ireland" does not exist.
Ei-map.svgu Ireland map County Dublin City Magnified.png
Superfiċjenti 114,990,000 metru kwadru
Għoli 20 m
Demografija
Popolazzjoni 553,165 abitanti (24 April 2016)
Informazzjoni oħra
Fondazzjoni 841
Kodiċi tat-telefon 01
Żona tal-Ħin UTC±00:00 (en) Translate
bliet ġemellati Vilnius, San Jose (en) Translate, Barċellona, Liverpool (en) Translate, Beijing (en) Translate, Milan, Budapest, Yambol (en) Translate, Châteaudun (en) Translate, Podgorica (en) Translate, Bratislavau Guadalajara (en) Translate
dublincity.ie
Il-Pont Ha'penny, fil-qalba ta' Dublin

Il-bidu tal-beltEdit

Li hemm dejjiem huwa l-baħar,

il-logħob tad-dawl,
u l-istess liwja tal-għoljiet,
li lemħu l-Vikingi meta waslu hawn.

—Peter Somerville-Large

 
Ix-xmara Liffey taqsam il-belt fi tnejn

Storiċi kienu jsostnu li l-belt twaqqfet mill-Vikingi fis-sena 988 W.K. iżda llum hemm min qed jgħid li dan seħħ qabel. Il-Vikingi spiċċaw miblugħa min-numru akbar ta' Gaels, li kien hemm fuq il-gżira u għażlu li jitħalltu magħhom. Il-post li ħassew li kien xieraq għall-kummerċ fuq l-ilma kien ħdejn għadira sewda, bil-Gejliku, dubh linn. Minn hemm ħareġ l-isem ta' llum.

Ix-xmara Liffey taqsam lil belt fi tnejn, is-South Liffey u n-North Liffey, u n-nies għadha tuża l-isem biex tfisser liema l-inħawi tal-belt trid tmur.

Ftit kilometri 'l fuq mal-kosta hemm il-port ta' Howth, mimli bid-dgħajjes tas-sajd u tat-tkarkir. Howth jipprovdi lil Dublin bil-frott tal-baħar u l-ħut frisk li l-Irlanda hija tant magħrufa għalihom.

Il-qalba ta' DublinEdit

L-akbar attivita f'Dublin tinsab fil-qalba, li hija fit-toroq ta' madwar O'Connell Street. Hawn insibu l-qrati f'Four Courts, il-Bank of Ireland, il-mekka tal-pabbijiet f' Temple Bar u Trinity College. Dawn kollha jistu' jintleħqu bi ftit minuti mixi, fosthom bl-użu ta' numru ta' pontijiet li jsallbu x-xmara Liffey. L-aktar tnejn magħrufa huma Grattan Bridge u Hal'penny Bridge, mlaqqma hekk għan-noll ta' nofs sold li wieħed jħieġlu jħallas biex jaqsam.

Kittieba DubliniżiEdit

Dublin tat lil-letteratura Ingliża għadd ġmielu mill-aqwa kittieba ta' l-aħħar mitt sena. Ħafna spikkaw fil-qasam drammaturgu, u jista' jkun li t-tqanqil politiku fil-pajjiż kontra l-ħakma Ingliża nebbaħ kitbithom.

Fost dawn insibu lil James Joyce, William Butler Yeats, Seán O'Casey, Brendan Behan, Oliver Goldsmith, Samuel Beckett u anki Bram Stoker, li ħoloq il-karattru tal-vampir Drakula.

 
L-istatwa ta' James Joyce fit-toroq ta' Dublin

Fost il-kotba ta' James Joyce hemm Ulysses, li ġie mitbugħ fl-1922. Kritiċi letterarji jqisuh bħala wieħed mill-aqwa kotba modernisti tas-Seklu Għoxrin. L-istorja hija minsuġa dwar jum fil-ħajja tal-karattru fittizju Leopold Bloom f'Sandycove u Dublin fis- ta' Ġunju, 1904. Dan il-jum jiġi mfakkar bħala Bloomsday, u ħafna jgħadduh jixorbu l-inbid. Wieħed jara wkoll sinjali mal-art f'Dublin li jfakkru fejn Bloom mexa' fil-ktieb u segwaċi ta' Joyce jsegwu l-passi, imqar jekk mistħajla, tiegħu.

Mużiċisti DubliniżiEdit

Fost l-aktar mużiċisti magħrufa fil-qasam kummerċjali li twieldu f' Dublin hemm Bob Geldof fl-1951, li kien il-kantant tal-grupp Boomtown Rats, Paul Hewson, magħruf bħala Bono fl-1960 u Sinead O'Connor, li twieldet hawn fl-1966. Bono huwa l-kantant tal-grupp rokk U2. Huwa wkoll is-sid tal-lukanda Clarence, li tinsab fuq ix-xmara Liffey. O'Connor hija magħrufa għal-lirika u l-imġieba kontroversjali tagħha, u kemm il-darba sfidat lil-mexxejja reliġjużi kattoliċi u lill-Kuruna Ingliża. Hija tgħix fi Bray, viċin ta' Dublin.

Fil-qasam folk kien hemm ħafna gruppi, fosthom The Dubliners u The Chieftains. Dawn ma għandhomx jitħalltu ma' dawk li li jitqiesu bħala forom ta' mużika tradizzjoni mhux kummerċjali, li għadek issib xi drabi fil-partijiet imwarrba tal-pajjiż.

Filwaqt li ħafna mill-kunċerti jsiru fit-teatri u l-pabbijiet tal-belt, dawk kbar fil-magħluq jinżammu f' The Point Theatre, li jesa' 8,500. Dawn għandu jitwaqqa' u jinbena mill-ġdid lejn tmiem l-2007. Il-kumpanija taż-żfin Riverdance, immexxija minn Bill Whelan, tat ħafna kunċerti hawn.

Il-kultura tax-xorbEdit

Ma tistax issemmi lil Dublin u tinsa' lil Guinness, il-fabbrika tal-birra skura magħrufa mad-dinja kollha. Din twaqqfet fl-1759 u tinsab f'St James' Gate Brewery.

 
Il-birerija Guinness

Il-Guinness Storehouse, għoli seba' sulari huwa l-aktar post imfittex minn dawk li jkunu qed iżuru l-Irlanda, fejn xi ftit jintgħażlu wkoll sabiex iduqu l-birra fil-laboratorju, jekk inkella jixorbu mill-Gravity Bar, minn fejn wieħed iġib lil Dublin taħtu.

Kif tasal DublinEdit

Dublin hija moqdija tajjeb mill-ajruport tagħha, Dublin Airport, li qiegħed 10 kilometri biss 'il bogħod mill-qalba tal-belt, f' Collinstown. Dan huwa wieħed mill-aktar ajruporti li jara ċaqliq t' ajruplani fid-dinja. Il-kumpanija nazzjonali Aer Lingus ittir lejn ħafna pajjiżi, kif jagħmlu aktar minn disgħin kumpanija oħra. Kumpaniji oħra Irlandiżi li jtiru minn hawn huma Aer Arann u Ryanair, li anki ttir lejn Malta.

 
Airbus A321-200 ta' l-Aer Lingus nieżel.

Fost id-destinazzjonijiet imfitxxija hemm San Francisco, New York u Boston, fejn hemm komunitajiet kbar ta' Irlandiżi.

Il-ferroviji, operati mill-kumpanija Iarnród Éireann, tgħaqqad l-ibliet ta' l-Irlanda b'linji li jitilqu mill-istazzjonijiet Heuston, għan-nofsinhar u l-punent tal-gżira fosthom Cork, Galway u Limerick; Connolly għal Belfast, Dundalk, Drogheda, Sligo u Wexford; u l-istazzjon Pearse għall-inħawi ta' Dublin.

Trasport madwar DublinEdit

 
Ferrovija 8200 Class DART unit, Iarnród Éireann 8203, qed tasal l-istazzjon tal-Grand Canal Dock

Minbarra hekk hemm ukoll is-servizz DART (Dublin Area Rapid Transit), li huwa mezz irħis u komdu sabiex tasal malajr fl-inħawi tal-belt, fosthom Howth, Bray u Wicklow. Biljett jiswa' daqs prezz ta' gazzetta Irlandiża, u l-passiġġier huwa obligat li jħassar il-biljett hekk kif jitla fuq l-istaffa. Is-servizzi tad-DART jaħdmu minn filgħodu kmieni sa' nofsil-lejl.

Ħoloq esterniEdit