Eliza Orzeszkowa

Eliza Orzeszkowa (6 ta' Ġunju 1841 - 18 ta' Mejju 1910) kienet rumanziera Pollakka u kittieba ewliena[1] tal-moviment Pożittiviżmu waqt it-Taqsimiet tal-Polonja. Fl-1905, flimkien ma' Henryk Sienkiewicz, ġiet nominata għall-Premju Nobel fil-Letteratura .

Eliza Orzeszkowa
Eliza Orzeszkowa.PNG
Ħajja
Isem propju Elżbieta Pawłowska
Twelid Miĺkaŭščyna (en) Translate, 6 Ġunju 1841
Nazzjonalità Imperu Russu
Grupp etniku Pollak
Mewt Hrodna (en) Translate, 18 Mejju 1910
Post tad-dfin Parish cemetery in Grodno (en) Translate
Manjiera tal-mewt  (mard kardjovaskulari)
Familja
Missier Benedykt Pawłowski
Omm Franciszka Kamieńska
Konjuga/i Stanisław Nahorski (en) Translate
Tribù Pawłowscy herbu Korwin (en) Translate
Edukazzjoni
Lingwi Pollak
Okkupazzjoni
Okkupazzjoni kittieb
saġġist
traduttur
Xogħlijiet importanti Nad Niemnem (en) Translate
Nominat għal
uri
  • [[Premju Nobel għal-Letteratura]]
    (1905)
Psewdonomu E. O., Bąk (z Wa-Lit-No), Li…kau Gabriela Litwinka
Moviment artistiku novella
short novel (en) Translate
rumanz
Servizz militari
Iġġieldu January Uprising (en) Translate

BijografijaEdit

 
Dar Eliza Orzeszkowa fi Grodno, bħalissa hi mużew

Hi twieldet f'Milkowszczyzna (dakinhar fl-Imperu Russu, issa fil-Belarus ) minn familja nobbli Pawłowski, u mietet fi Grodno (issa fil-Belarus).[2] Mill-1852 sal-1857, hija għexet f'Varsavja, fejn attendiet l-iskola. Hemmhekk iltaqgħet ma’ kittieba Pollakka oħra, Maria Konopnicka. Wara li rritornat Milkowszczyzna, fl-età ta' sittax-il sena, Eliza żżewġet lil Piotr Orzeszko, nobbli Pollakk, darbtejn l-età tagħha stess, li kien eżiljat fis- Siberja wara l-Irvell ta' Jannar tal-1863. [3] Huma sseparaw legalment fl-1869.[4] Hija reġgħet iżżewġet fl-1894, wara relazzjoni ta' mħabba ta' 30 sena ma' Stanisław Nahorski, li miet ftit snin wara. [5] Fl-1866, marret tgħix fi Grodno u saret novellista.

Orzeszkowa kitbet sensiela ta’ 30 novella u 120 abbozz qawwi, drammi u novelli, li jittrattaw il-kundizzjonijiet soċjali tal-pajjiż okkupat tagħha. Ir-rumanz tagħha Eli Makower (1875) jiddeskrivi r-relazzjonijiet bejn il-Lhud u n-nobbli Pollakka; u Meir Ezofowicz (1878), il-kunflitt bejn l-Ortodossija Lhudija u l-Liberaliżmu modern.[3] Fl-1888 Orzeszkowa kiteb żewġ novelli dwar ix-Xmara Niemen (issa parti mill-Belarus): Cham (The Boor) jiffoka fuq il-ħajja tas-sajjieda; u l-iktar rumanz famuż tagħha, Nad Niemnem (Fuq in-Niemen) - ħafna drabi mqabbel ma' Pan Tadeusz - li jittrattaw il-kwistjonijiet tal-aristokrazija Pollakka fl-isfond tal-ordni politiku u soċjali. L-istudju tagħha dwar il-patrijottiżmu u l-kożmopolitiżmu deher fl-1880.[4] Edizzjoni uniformi tax-xogħlijiet tagħha ġiet ippubblikata f'Varsavja bejn l-1884 u l-1888.[3] Ħafna mill-produzzjoni tagħha huma disponibbli wkoll fit-traduzzjoni Ġermaniża.

 
Tombstone of Eliza Orzeszkowa in Grodno

Fl-1905, flimkien ma' Henryk Sienkiewicz u Leo Tolstoy, Orzeszkowa ġew nnominati għall-Premju Nobel fil-Letteratura. Il-premju ngħata lil Sienkiewicz. Skont ir-rekords uffiċjali tal-kumitat tal-Premju Nobel, il-ħsieb li l-premju jiġi diviż ġie miċħud għax ġie kunsidrat bħala att ta' disprezz u għalhekk, dan tal-aħħar biss spiċċa bħala r-rebbieħ.[6]

Xogħlijiet magħżulaEdit

 
Manuskritt tar-rumanz Nad Niemnem
 
Xogħol ta 'Orzeszkowa tradott bl- Esperanto .
  • Obrazek z lat głodowych 1866
  • Ostatnia miłość, 1868
  • Z życia realisty, 1868
  • Na prowincji, 1870
  • W klatce, 1870
  • Cnotliwi, 1871
  • Pamiętnik Wacławy, 1871
  • Pan Graba, 1872
  • Na dnie sumienia, 1873
  • Marta, 1873
  • Eli Makower, 1875
  • Rodzina Brochwiczów, 1876
  • Pompalińscy, 1876
  • Maria, 1877
  • Meir Ezofowicz, 1878
  • Z różnych sfer, 1879–1882
  • Widma, 1881
  • Sylwek Cmentarnik, 1881
  • Zygmunt Ławicz i jego koledzy, 1881
  • Bańka mydlana, 1882–1883
  • Pierwotni, 1883
  • Niziny, 1885
  • Dziurdziowie, 1885
  • Mirtala, 1886
  • Nad Niemnem (Fuq in-Niemen), 1888
  • Cham (The Boor), 1888
  • Panna Antonina (ġabra ta' novelli), 1888
  • W zimowy wieczór (ġabra ta' novelli), 1888
  • Czciciel potęgi, 1891
  • Jędza, 1891
  • Bene nati, 1891
  • Westalka, 1891
  • Dwa bieguny, 1893
  • Melancholicy, 1896
  • Australczyk, 1896
  • Iskry (ġabra ta' novelli), 1898
  • Argonauci (L-Argonawti), 1900
  • Ad astra. Dwugłos, 1904
  • I pieśń niech zapłacze, 1904
  • Gloria victis (ġabra ta' novelli), 1910

Ġurnaliżmu għall-ġustizzja soċjali

  • Kilka słów o kobietach (dwar in-nisa), 1870
  • Patriotyzm i kosmopolityzm, 1880
  • O Żydach i kwestii żydowskiej, 1882

Referenzi Edit

  1. ^ Eliza Orzeszkowa, Britannica, Retrieved 5 June 2016.
  2. ^ "Eliza Orzeszkowa" from the Encyclopædia Britannica. Retrieved 22 September 2011.
  3. ^ a b c Chisholm 1911.
  4. ^ a b Prof. dr hab. Józef Bachórz, Eliza Orzeszkowa. Virtual Library of Polish Literature. Retrieved 22 September 2011.
  5. ^ Eliza Orzeszkowa. Słownik pisarzy polskich. Brykowisko. Retrieved 22 September 2011.
  6. ^ The Nobel Prize in Literature: Nominations and Reports 1901–1950